PLAN TERAPII

Podstawy teoretyczne

Holistyczna (Doweiko, 1996) orientacja salutogenetyczna (Antonowsky, 1997) oparta o teorie: fenomenologiczno-egzystencjalne (Frankl, 1984; Yalom, 2003), humanistyczne (Dąbrowski, 1979; Laing, 1995; Maslow, 1990; Perls, 1973; Rogers, 1984; Whitaker, 1964), interakcyjno-systemowe i strukturalne (Minuchin, 1974; Satir, 2000, Haley, 1999), psychodynamiczne (Killingmo, 1995), behawioralno-poznawcze (Eysenck, 1987; Ellis, 1973; Beck, 1987); będące podstawą eklektycznych metod psychoterapii i terapii uzależnień (Czabała, 2002; Grzesiuk, 1994; Habrat, Steibarth-Chmielewska, Baran-Furga, 2002, s. 189), z supremacją programu Anonimowych Alkoholików (por. Brown, 1990, s. 5-20; Mellibruda, 2000, s. 693; Sheridan, Radmacher, 1998, s. 309-310; Seligmann, 1996; Woronowicz, 2001, s. 92-93; Woydyłło, 1998) stanowiącego fundament wzorcowego modelu Minnesota (Brown, 1990; Mellibruda, 2000, s. 694-695; Woronowicz, 2001, s. 93-95; Osiatyński, 2003).

Cel terapii

Odbudowa i/lub wykształcenie takich czynników jak:

• poczucie koherencji, skuteczności i skuteczności zdrowotnej,
• pozytywne relacje z otoczeniem, system wsparcia społecznego,
• motywacja do leczenia uzależnienia, sens życia,
• radzenie sobie ze stresem, kryzysami, emocjami, nastrojami,
• umiejętności intra- i interpersonalne,
• konstruktywne postawy, zachowania prozdrowotne,
• obniżenie poziomu obronności podwyższenie zdolności adaptacyjnych,
• zmniejszenie rozbieżności w strukturze Ja,
• pomoc w budowaniu tożsamości dojrzałej.

Program terapii

W czasie rozmowy wstępnej oraz całej terapii ustalany i modyfikowany jest Osobisty Program Terapii, przeprowadzane są konsultacje lekarskie, terapeutyczne, wywiady, diagnozy i ekspertyzy psychologiczne z wykorzystaniem odpowiednich narzędzi.

Pacjenci z podwójną diagnozą podlegają odrębnemu specjalistycznemu cyklowi diagnozy, psychoterapii i farmakoterapii. Mogą być włączani do całego cyklu terapii lub jej fragmentów po uprzedniej konsultacji całego zespołu (Daley, Moss, Campbell, 1987).

Grupy psychoedukacyjne, treningowe i warsztaty psychologiczne:

1. Mity i fakty na temat alkoholu, narkotyków, picia, brania, alkoholizmu, narkomanii.
2. Dlaczego osoby uzależnione nie chcą się leczyć?
3. Program i system terapii, zasady pracy w grupie, dzienniczek uczuć, planowanie dnia.
4. Fałszywy oraz prawdziwy obraz leczenia i terapii uzależnień.
5. Alkoholizm, narkomania i lekomania jako choroby duchowe.
6. Za i przeciw picia/brania oraz leczenia.
7. Co robi lub czego nie robi uzależniony, żeby uniknąć leczenia i trzeźwienia?
8. Żal po stracie.
9. Objawy uzależnienia od środków zmieniających świadomość.
10. Zespół abstynencyjny.
11. Fazy rozwoju uzależnienia według różnych teorii.
12. Mechanizm iluzji i zaprzeczania.
13. Mechanizm nałogowej regulacji emocji.
14. Mechanizm rozpraszania i rozdwajania Ja.
15. Emocje - przyjaciel czy wróg.
16. Akceptacja choroby.
17. Znaczenie Programu 12 Kroków i Wspólnot AA i NA.
18. Krok 1 AA/NA.
19. Krok 2 AA/NA.
20. Krok 3 AA/NA.
21. Krok 4 AA/NA.
22. Rodzina z problemem uzależnienia od środków psychoaktywnych.
23. Bezsilność a bezradność - ograniczenia.
24. Wpływ człowieka na jego życie.
25. Bezsilność wobec substancji psychoaktywnych.
26. Poczucie winy i wstyd.
27. Wpływ picia/zażywania na organizm.
28. Wpływ picia/zażywania na psychikę.
29. Wstęp do TAZA.
30. Trening Asertywnych Zachowań Abstynenckich.
31. Asertywność a godność - trening umiejętności interpersonalnych.
32. Sygnały ostrzegawcze nawrotu choroby.
33. Trening zapobiegania nawrotom choroby.
34. Budowanie sieci wsparcia w trzeźwieniu.
35. Alkoholizm, narkomania i lekomania jako choroby społeczne.
36. Mapa świata osoby uzależnionej.
37. Jak radzić sobie z głodem, stresem, emocjami, kryzysem.
38. Trening umiejętności intrapsychicznych.
39. Trening dobrej komunikacji i zachowań konstruktywnych.

Psychoterapeutyczne grupy zadaniowe:

1. Życiorys.
2. Rodzaje, ilość i częstość zażywania.
3. Bezsilność i niekierowanie życiem.
4. Koncentracja życia wokół picia/brania/zażywania.
5. Próby kontrolowania picia/brania/zażywania.
6. Jak picie/branie/zażywanie wpływało na wykonywanie zadań życiowych.
7. Jak picie/branie/zażywanie wpływało na współżycie z ludźmi.
8. Chorobliwe i niebezpieczne zachowania przeciw sobie i/lub innym.
9. Wpływ picia/brania na organizm.
10. Wpływ picia/brania na życie uczuciowe.
11. Wpływ picia/brania na życie duchowe.
12. Wpływ picia/brania na problemy osobiste, wartości.
13. Wpływ picia/brania na życie rodzinne.
14. Plan zdrowienia.

Inne zajęcia wspomagające i terapeutyczne:

1. Filmy, programy i wykłady edukacyjne.
2. Rysunek psychologiczny, psychozabawy grupowe.
3. Ćwiczenia sportowe i rekreacyjne.
4. Medytacja i relaksacja.
5. Wspólna praca, zabawa, rozrywka.
6. Mityngi AA i NA.
7. Wycieczki krajoznawcze.
8. Jazda konna, opieka nad zwierzętami i roślinami.
9. Sauna, masaż, siłownia, ćwiczenia izometryczne i oddechowe.

Metody strategie i techniki

• modelowanie społeczne
• edukacja, wykłady (nie dłuższe niż 30 minutowe po nich inicjacja procesu grupowego)
• warsztaty terapeutyczne z zastosowaniem metod aktywnych
• psychorysunek
• trening psychologiczny, psychodrama
• psychoterapia grupowa i indywidualna
• warsztaty umiejętności interpersonalnej
• treningi umiejętności intrapsychicznych
• logoterapia
• techniki terapii Gestalt
• systemowe techniki zmiany wzorów i transakcji
• studium przypadku, diagnoza, ekspertyza i wywiad psychologiczny
• wyjaśnianie i modyfikacja interakcji
• zmniejszenie niezgodności pomiędzy Ja realnym, Ja powinnościowym a Ja idealnym
• zmniejszenie rozbieżności między Ja a doświadczeniem
• nauka umiejętności rozpoznawania i zaspokajania potrzeb
• technika stopniowania odporności i sprzecznych reakcji
• techniki terapii racjonalno-emotywnej i TPB
• techniki wywierania wpływu społecznego i zmiany postaw
• trening zachowań konstruktywnych
• psychoedukacja, interwencja kryzysowa, SFBT

Bibliografia

Antonowsky, A. (1997). Poczucie koherencji jako determinanta zdrowia. W: I. Heszen-Niejodek, H. Sęk (red.), Psychologia zdrowia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Brown, S. (1990). Leczenie alkoholików. Rozwojowy model powrotu do zdrowia. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.

Beck, A. T. (1987). Cognitive therapy. W: J. Zeig (red.) Evolution of psychoterapy. New York: Brenner-Mazel.

Czabała, J. C. (2002). Czynniki leczšce w psychoterapii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Daley, D. C., Moss, H., Campbell, F. (1987). Podwójne zaburzenia. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia I Trzeźwości PTP.

Dšbrowski, K. (1979). Dezintegracja pozytywna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Doweiko, H. E. (1996). Concepts of chemical dependency. New York: Brooks/Cole.

Ellis, A. (1973). Humanistic psychotherapy. The rational-emotive approach. New York: McGraw-Hill.

Eysenck, H. J. (1987). Behavior therapy. W: H. J. Eysenck, I. Marton (red.), Theoretical foundations of behavior therapy. New York: Plenum Press.

Frankl, W. E. (1984). Homo Patiens. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Grzesiuk, L. (1994). Psychoterapia. Szkoły, zjawiska, techniki i specyficzne problemy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Habrat, B., Steinbarth-Chmielewska, K., Baran-Furga, H. (2002). Zaburzenia spowodowane substancjami psychoaktywnymi. W: A. Bilikiewicz, S. Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka (red.), Psychiatria tom 2. Wrocław: Urban & Partner.

Haley, J. (1999). Niezwykła terapia. Gdańsk: GWP.

Killingmo, B. (1995). Psychoanalityczna metoda leczenia. Gdańsk: GWP.

Laing, R. D. (1995). Podzielone "Ja". Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

Maslow, A. (1990). Motywacja i osobowość. Warszawa: PAX.

Mellibruda, J. (2000). Psychologiczna problematyka uzależnień od alkoholu. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, tom 3. Gdańsk: GWP.

Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Cambridge: Harvland University Press.

Osiatyński, W. (2003). REHAB. Warszawa: ISKRY.

Perls, F. (1973). The Gestalt approach to therapy. Palo Alto: Science and Behavior Books.

Rogers, C. R. (1984). Teorie terapii, osobowości i relacji interpersonalnych, rozwinięta o podejście skoncentrowane na kliencie. Nowiny Psychologiczne, 2-3.

Satir, V. (2000). Terapia rodziny. Gdańsk: GWP.

Seligman M. E. P. (1996). Skuteczność psychoterapii. Czasopismo psychologiczne, Tom 2, Nr 2.

Sheridan, C. L., Radmacher, S. A. (1998). Psychologia zdrowia. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia PTP.

Whitaker, D. S. (1964). Psychotherapy trough the group process. New York: Atherton Press.

Woronowicz, B. T. (2001). Bez tajemnic o uzależnieniach i ich leczeniu. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii.

Woydyłło, E. (1998). Wybieram wolność. Warszawa: Akuracik.

Yalom, I. R. (2003). Dar terapii. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia PTP.